Ecobalans

Een van de interne ‘benchmarken’ van Roto Smeets Group is de Ecobalans. Dit is een massabalans die, sinds 1994 al van alle drukkerijen, de in- en uitgaande materiaalstromen, plus energie en water, in beeld brengt. De coördinatie en validatie van deze gegevens gebeurt door het Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie (TME) dat gespecialiseerd is in de economie en het management van milieu en natuurlijke hulpbronnen. De Ecobalans presenteert de stromen voor de afzonderlijke Roto Smeets Group productiebedrijven en voor de groep als geheel. Door doelstellingen te formuleren kan gericht op reducties gestuurd worden. Sinds 1994 hebben we al goede resultaten behaald.

De ecobalans is niet alleen een registratiemiddel. Als de prestaties zo goed in getallen ‘gevangen’ zijn, is het ook mogelijk precieze doelen te stellen met actieplannen waarvan ook de effecten goed meetbaar zullen zijn. Omdat de Ecobalans de gehele stoffenhuishouding van de bedrijven laat zien, kunnen deze niet alleen op emissies sturen, maar ook op een efficiënt gebruik van stoffen in het productieproces. De gegevens voor de Ecobalans worden voortdurend verzameld, zodat ook heel frequent een actueel beeld van de prestaties kan worden gegenereerd, mocht dat nodig zijn om bij bepaalde ontwikkelingen de vinger aan de pols te houden. Met deze complete massabalans hebben de Roto Smeets Group-bedrijven hun milieuaspecten in beeld op een wijze die verder gaat dan wat vanuit een milieuzorgsysteem wordt voorgeschreven. Ook het berekenen van de CO2 emissie per ton product wordt hierdoor vereenvoudigd.

Het basisprincipe van de Ecobalans is als volgt:

Input – output
Het gaat bij de hier gepresenteerde milieuaspecten van de bedrijfsvoering om verbruik van energie en water en in het proces gebruikte stoffen (input) en afvalstoffen (output: vaste afvalstoffen,
afvalwater, emissies). Dit alles voor zover er een directe samenhang is met de activiteiten van bedrijven van Roto Smeets Group. Uiteraard spelen er ook indirecte milieuaspecten mee,
bijvoorbeeld bij de productie van de stoffen die Roto Smeets Group inkoopt of bij de verwerking van afvalstromen vanuit de bedrijven. Wat er elders in de keten aan belasting optreedt, is geen onderdeel
van de Ecobalans en is niet opgenomen in de hierna gepresenteerde gegevens. Dit betekent overigens niet dat de zorg van Roto Smeets Group pas begint na inkoop of ophoudt na afvalverwijdering. Roto Smeets Group werkt ook actief aan andere delen van de keten door eisen te stellen aan haar leveranciers en afvalverwerkers en voorlichting te geven aan relaties. Die zorg is
ook een element van het milieuzorgsysteem ISO 14001: 2004.

De gegevens die hierna worden gepresenteerd zijn afkomstig uit de Ecobalans van Roto Smeets Group, tot stand gekomen door nauwkeurige registratie van binnenkomende en uitgaande stromen.
Daarbij moet aangetekend worden dat niet alle stromen zich eenvoudig laten wegen. Voor het vrijkomen van vluchtige stoffen uit bepaalde middelen bijvoorbeeld, moet worden uitgegaan van een
bepaald verdampingspercentage. In die gevallen wordt teruggegrepen op theoretische en empirische kennis, zoals ook gehanteerd wordt in het informatieblad L33 Lucht ‘Oplosmiddelenbesluit’ van
InfoMil, welke echter zoveel mogelijk met experimenten en met metingen op de werkvloer wordt geverifieerd. De gegevens hebben betrekking op de in Nederland gevestigde bedrijven van

Roto Smeets Group.

Bij de presentatie gaan de gegevens van de Roto Smeets Group over 2012 steeds vergezeld van die over vier voorgaande jaren. Gegevens over verschillende jaren laten zich niet zonder meer
vergelijken. Veranderingen in het productievolume zijn immers van invloed op input en output. Voor een vergelijking zijn de absolute gegevens over verbruik en emissies daarom steeds omgerekend
naar cijfers per ton papier die door de persen is gegaan.

INPUT

Voor bijna alle verbruikgegevens is een relatieve vlakke tendens waarneembaar. Dit wordt veroorzaakt doordat alle gegevens gerelateerd worden aan kilogrammen papierverbruik. De laatste
jaren neemt de omvang- en oplagegrootte af, neemt het aantal titels af en is er een verschuiving naar lichtere papiersoorten waarneembaar. Dit heeft invloed op de relatie tot de verbruikte
grond-, hulp- en processtoffen. Omdat er lichtere papiersoorten gebruikt worden – wat tot gevolg heeft dat het aantal kilogrammen is afgenomen – ‘verstoort’ dit de trendmatige tendens van
de kengetallen.
In absolute getallen hebben de vestigingen wel weer goede resultaten weten te behalen. Zoals bijvoorbeeld in energieverbruik. Totaal is het energieverbruik met 4,6% afgenomen ten opzichte
van 2011 maar het kengetal in gigajoule/ton papierinput laat een lichte stijging zien. Dit is terug te voeren op het feit dat de verwerkte papierhoeveelheid met 8% is geslonken en er desondanks
energiebronnen zijn die permanent van stroom moeten worden voorzien ook al is er op dat moment geen productie.

Inkt
Het inktverbruik is de afgelopen jaren door bewaking via meetsystemen afgenomen. Op de rotatiepersen wordt dit gedaan middels een GMI systeem. Dat is systeem waarbij met
een fotospectraalmeting de papierbaan met bedrukking continu gemeten wordt. Volautomatisch wordt het inktbedieningssysteem bijgestuurd op de densiteitsnormen die vooraf ingesteld zijn.
Bij de vellenpersen wordt door middel van het InktStar systeem gedoseerd inkt bijgevuld waardoor zo zuinig mogelijk inkt gebruikt wordt.
Bij de diepdrukbedrijven vindt procesoptimalisatie plaats door gebruik van HP-inkten (High Performance inkten) in combinatie met aanpassingen van graveergradaties.
Binnen de nabewerking is de MEK (Methylethylketon /oplosmiddelrijk inktjet) inkt vervangen door watergedragen inkt, leidend tot een reductie van 60-70%.

Inktverbruik 2008 - 2012 (in kg/ton papier)

ENERGY

Energieverbruik Roto Smeets Group (in gigajoule/ton papierinput) 2008-2012

RSG zet al jaren in op reductie van het gebruik van energie. Belangrijke resultaten hierin zijn vooral te behalen door vervangingsinvesteringen. Bij SMD heeft een investering in een nieuwe
koelmachine bijvoorbeeld geleid tot 25% minder verbruik op het gebied van elektriciteit. Momenteel loopt bij SMD nog een energiebesparingsonderzoek welke in april 2013 afgerond zal
zijn. In dit onderzoek wordt tevens het meten en inzichtelijk maken van de relevante energieparameters meegenomen.
Ondanks de behaalde resultaten in het besparen op elektriciteit laat het kengetal een stijging zien. Zoals hiervoor aangegeven is dit terug te voeren op het feit dat de verwerkte papierhoeveelheid
met 8% is geslonken en er desondanks energiebronnen zijn die permanent van stroom moeten worden voorzien ook al is er op dat moment geen productie.
Vorig jaar maakten we melding van een daling van het gasverbruik in verband met de zachte winter van dat jaar. In 2012 hadden we te maken met een strengere winter waardoor het
gasverbruik voor de gebouwverwarmingen hoger uit is gevallen.
Als we het verbruik uitzetten naar graaddagen, rekening houdend met de buitentemperaturen, dan zouden we een gemiddelde daling zien van 9% in het gasverbruik. Het gasverbruik van
de Tolueen Terugwinningsinstallaties bij de diepdrukkerijen is wel gedaald. Het afzeven van het koolbed van de terugwinning heeft geleid tot een betere werking en minder stoomverbruik.
Door de overschakeling bij de rotatiebedrijven naar regeneratieve rookgas naverbranding wordt inmiddels 75% minder gas verbruikt voor het reinigen van de rookgassen.
Door het geringere productievolume van het afgelopen jaar is in het kengetal het totale gasverbruik per ton verwerkt papier vrijwel gelijk gebleven.

WATER

Over 2012 laat het waterverbruik een lichte stijging zien ten opzichte van 2011. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de weersinvloeden, maar ook door storingen zoals bij één drukkerij
in de koelcentrale en bij een andere in de plaatvervaardiging.
Het kengetal wordt ook beïnvloed door het feit dat de koelcentrales blijven werken ook al wordt er minder drukwerk geproduceerd, zoals in 2012 het geval was.

Waterverbruik Roto Smeets Group (in m3/ton papierinput) 2008- 2012

Het waterverbruik per ton papierinput is in 2011 ten opzichte van 2010 met 13,4% afgenomen. Dit is onder meer gerealiseerd door een verbeterde waterprocesbeheersing in de koelcentrale van

Roto Smeets Weert.
Bij de diepdrukbedrijven is de inname van water voor de koeltorens en stoomketels ten behoeve van de tolueenterugwinning verlaagd.

Hulpstoffen en processtoffen
Naast grondstoffen – in hoofdzaak papier en inkt – onderscheidt Roto Smeets Group de categorieën hulpstoffen en processtoffen.

Hulpstoffen
Het kengetal voor hulpstoffen wordt voornamelijk bepaald door het verbruik aan verpakkingsmaterialen zoals hechtmiddelen plakmiddelen en de verpakkingsmaterialen als folie en
dozen. Over 2012 worden voor het eerst de verbruikcijfers van Rotopack meegenomen in de Ecobalans. Rotopack was een zelfstandige nabewerkingsunit die met name gespecialiseerd
is in het hechten en verpakken van consumententijdschriften.
Met ingang van 1 maart 2013 is Rotopack een geïntegreerde afdeling van Roto Smeets Deventer. Om in de toekomst betere vergelijking mogelijk te maken zijn de cijfers van 2012 hier al
in meegenomen. Met name het verbruik van folie en lijm ligt bij Rotopack hoger dan bij Roto Smeets Deventer. Dit heeft een effect op het kengetal ten aanzien van de hulpstoffen. Per
bedrijf is absoluut gezien het gebruik van hulpstoffen gedaald. Noemenswaardig is ook dat het gebruik van biofolies terrein gaat winnen ten opzichte van het gewone foliegebruik (t.o.v.
2011 met 200%).

Hulpstoffenverbruik Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput) 2008-2012

Processtoffen
Bij processtoffen gaat het onder meer om chemicaliën (grofweg een derde van het totaalgewicht), platen en daarvoor gebruikte plaatontwikkelaar, poetsdoeken, reinigingsmiddelen en
wegwerpverpakkingen van aangeleverde producten. Ten opzichte van 2011 is het gebruik weer gedaald. Bij de offsetbedrijven heeft de overgang naar Computer To Plate en de resultaten ten
aanzien van IPA-reductie de laatste jaren al een aanzienlijke afname in het verbruik aan chemicaliën veroorzaakt. In 2011 werd de stijging veroorzaakt door de diepdrukbedrijven maar
door maatregelen hebben ze bij diepdruk in 2012 27% minder chemicaliën gebruikt en ook minder poetsdoeken, handschoenen en smeermiddelen.
Het processtoffenverbruik wordt sterk ‘van buitenaf’ beïnvloed door het orderpakket en orderprofi el (kleurgebruik, kleurwisselingen, oplage, papiersoorten etc.) omdat deze het aantal offsetplaten en de benodigde hoeveelheid reinigingsmiddelen bepalen. RSG-bedrijven hebben los daarvan in de eigen procesvoering steeds aangestuurd op een minimaal gebruik van deze stoffen. Met name het gebruik van K2 schoonmaakmiddelen bij de offsetbedrijven is inmiddels sterk gereduceerd en het gebruik van IPA is in de afgelopen 10 jaar met 65% afgenomen.
Bij de diepdruk bedrijven wordt in het prepress proces geen tolueen meer gebruikt maar Biosol G, een ecologisch verantwoorde industriële reiniger/ontvetter op basis van een puur-natuur-oplosmiddel die volledig biologisch afbreekbaar is.

Verbruik processtoffen Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput) 2008-2012

Output

Emissies naar water

Ook afvalwater krijgt in alle bedrijven aandacht als onderdeel van een voortdurende inspanning ter verbetering van het productieproces. Ten opzichte van 2011 is de emissie weer gezakt,
zelfs tot onder het niveau van 2010. De – tijdelijke – stijging in 2011 werd veroorzaakt door de installatie van een nieuwe luchtbevochtigingsinstallatie.
Het water dat binnen de bedrijven gebruikt wordt voor huishoudelijk gebruik en voor onder meer de koelcentrales komt niet met het productieproces in aanraking en blijft dan ook vrij dan de in het proces gebruikte stoffen. Het meest van belang is het procesmatig verontreinigd afvalwater van de RSG
bedrijven. Al het afvalwater dat bedrijven op het riool lozen ondergaat nog een eindzuivering in een rioolwaterzuiveringsinstallatie waarmee ze voldoen aan de vergunning normen voor de kwaliteit van dit afvalwater.

Emissies naar water (in kg/ton papierinput) bij Roto Smeets Group 2008-2012

Emissies naar lucht
De emissie van vluchtige organische stoffen (VOS) is ook in 2012 weer gedaald t.o.v. 2011. Ongeveer 7% van het totaalgewicht geëmitteerde VOS wordt bepaald door isopropylalcohol (IPA) dat in de offset wordt gebruikt. Het verbruik aan IPA is al jaren aan het afnemen door met lagere  doseerinstellingen te werken en door met alcoholvrije persen te gaan werken. Dit heeft in een
enorme reductie in vluchtige stoffen geresulteerd. De emissie van IPA is in de afgelopen 10 jaar met 65% afgenomen. Blijvende minimale dosering, meer alcoholvrij drukken of het gebruik van
andersoortige vochtwatertoevoegingen blijven de belangrijkste sporen om de IPA-emissies in de toekomst nog verder terug te dringen.

Emissies Vluchtige Organische Stoffen naar lucht (in kg/ton papierinput) bij

Roto Smeets Group 2008-2012

Voorts gaat het bij VOS onder meer om vluchtige stoffen uit andere vochtwatertoevoegingen en uit reinigingsmiddelen, en (in de diepdruk) om tolueen uit drukinkt. Tolueen is een oplosmiddel voor de inkten dat gedeeltelijk vrij komt tijdens het drukproces. Deze tolueenhoudende lucht (79% van de VOS
emissie), wordt bij de persen afgezogen en naar de tolueenterugwininstallaties geleid.
Het rendement van deze tolueenterugwininstallaties ligt op circa 99%. Per saldo wordt er zoveel tolueen teruggewonnen dat, naast een deel dat voor intern gebruik ingezet wordt, een
aanzienlijke hoeveelheid tolueen terug verkocht wordt aan leveranciers. Bij de diepdrukbedrijven liggen de mogelijkheden om de tolueenemissie structureel te bestrijden vooral in de inzet van hoog gepigmenteerde inkten en in uitbreiding van concentratie-afhankelijke luchtafzuiging aan de pers. Maar ook het feit dat ze in het prepress proces geen tolueen meer gebruiken door enerzijds te klemmen in plaats van te lijmen en anderzijds door de inzet van Biosol G, heeft voor een lichte
daling gezorgd.
Als het drukwerk eenmaal gereed is, kan het product op zich ook nog voor een VOS-emissie zorgen. Zo bevat de diepdrukinkt nog tolueen dat daar geleidelijk uit vrijkomt. Dit gebeurt in het
bedrijf, waar het drukwerk klaarstaat voor transport, tijdens het vervoer of nog verderop in de keten. Binnen RSG krijgt die emissie aandacht door met inktrecepturen het moment van vrijkomen zo te beïnvloeden dat zoveel mogelijk tolueen al tijdens het productieproces loskomt en kan worden opgevangen, of door het drukwerk door een autoclaaf te voeren. Een autoclaaf is een afgesloten ruimte waar door middel van een sterke onderdruk wordt bereikt dat het drukwerk geforceerd
tolueen afgeeft. Deze extra stap levert herbruikbaar tolueen op en voorkomt dus dat dit tolueen in de keten ‘verdwijnt’. Het tolueengehalte in het drukwerk voldoet zo ook aan de strenge eisen die sommige (met name Scandinavische landen) op dit gebied stellen.

Afvalstoffen
98% van het afval van RSG valt onder recyclebaar afval. Het afval wordt gescheiden en opgehaald door een erkend bedrijf dat gespecialiseerd is in duurzaam afvalmanagement. Het
afvalmanagement gaat verder dan het inzamelen van afval, de verwerking en/of recycling van alle soorten afval. Het gaat ook om de vermindering ervan en verlaging van afvalkosten.
Dat wordt gedaan door betere scheiding aan de bron, door optimalisatie van verwerkingsprocessen en door recycling. Door afvalstoffen opnieuw in de productieketen te brengen wordt
uitputting van grondstoffen tegen gegaan en wordt de uitstoot van CO2 gereduceerd. Door ook gevaarlijk afval duurzaam in te zamelen en te bewerken tot ongevaarlijke reststoffen en waardevolle
grondstoffen wil RSG het effect en risico’s verminderen voor mens en milieu.
In 2012 is er een verdere verfijning in de gescheiden inzameling aangebracht. Daardoor is meer afval onder ‘recyclebare afvalstoffen’ geregistreerd en zijn de volumestromen restafval en gevaarlijk afval afgenomen. Tegelijkertijd is de registratie van recyclebare afvalstromen verbeterd, zodat monitoring meer inzicht geeft in de bereikte resultaten. Doordat het nu in deelstromen wordt gesorteerd, kan het ook voor meer doeleinden gerecycled worden.

Recyclebare afvalstoffen

Recyclebare afvalstoffen Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput)

Bedrijfsafval algemeen

Bedrijfsafval algemeen Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput)

Gevaarlijk afval

Gevaarlijk afval Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput)

Voor meer informatie contact: emily.knegtel@rotosmeets.com