Ecobalans

Een van de interne ‘benchmarken’ van Roto Smeets Group is de Ecobalans. Dit is een massabalans die, sinds 1994 al van alle drukkerijen, de in- en uitgaande materiaalstromen, plus energie en water, in beeld brengt. De coördinatie en validatie van deze gegevens gebeurt door het Instituut voor Toegepaste Milieu-Economie (TME) dat gespecialiseerd is in de economie en het management van milieu en natuurlijke hulpbronnen. De Ecobalans presenteert de stromen voor de afzonderlijke Roto Smeets Group productiebedrijven en voor de groep als geheel. Door doelstellingen te formuleren kan gericht op reducties gestuurd worden. Sinds 1994 hebben we al goede resultaten behaald.

De ecobalans is niet alleen een registratiemiddel. Als de prestaties zo goed in getallen ‘gevangen’ zijn, is het ook mogelijk precieze doelen te stellen met actieplannen waarvan ook de effecten goed meetbaar zullen zijn. Omdat de Ecobalans de gehele stoffenhuishouding van de bedrijven laat zien, kunnen deze niet alleen op emissies sturen, maar ook op een efficiënt gebruik van stoffen in het productieproces. De gegevens voor de Ecobalans worden voortdurend verzameld, zodat ook heel frequent een actueel beeld van de prestaties kan worden gegenereerd, mocht dat nodig zijn om bij bepaalde ontwikkelingen de vinger aan de pols te houden. Met deze complete massabalans hebben de Roto Smeets Group-bedrijven hun milieuaspecten in beeld op een wijze die verder gaat dan wat vanuit een milieuzorgsysteem wordt voorgeschreven. Ook het berekenen van de CO2 emissie per ton product wordt hierdoor vereenvoudigd.

Het basisprincipe van de Ecobalans is als volgt:

Input – output
Het gaat bij de hier gepresenteerde milieuaspecten van de bedrijfsvoering om verbruik van energie en water en in het proces gebruikte stoffen (input) en afvalstoffen (output: vaste afvalstoffen,
afvalwater, emissies). Dit alles voor zover er een directe samenhang is met de activiteiten van bedrijven van Roto Smeets Group. Uiteraard spelen er ook indirecte milieuaspecten mee,
bijvoorbeeld bij de productie van de stoffen die Roto Smeets Group inkoopt of bij de verwerking van afvalstromen vanuit de bedrijven. Wat er elders in de keten aan belasting optreedt, is geen onderdeel
van de Ecobalans en is niet opgenomen in de hierna gepresenteerde gegevens. Dit betekent overigens niet dat de zorg van Roto Smeets Group pas begint na inkoop of ophoudt na
afvalverwijdering. Roto Smeets Group werkt ook actief aan andere delen van de keten door eisen te stellen aan haar leveranciers en afvalverwerkers en voorlichting te geven aan relaties. Die zorg is
ook een element van het milieuzorgsysteem ISO 14001: 2004.

De gegevens die hierna worden gepresenteerd zijn afkomstig uit de Ecobalans van Roto Smeets Group, tot stand gekomen door nauwkeurige registratie van binnenkomende en uitgaande stromen.
Daarbij moet aangetekend worden dat niet alle stromen zich eenvoudig laten wegen. Voor het vrijkomen van vluchtige stoffen uit bepaalde middelen bijvoorbeeld, moet worden uitgegaan van een
bepaald verdampingspercentage. In die gevallen wordt teruggegrepen op theoretische en empirische kennis, zoals ook gehanteerd wordt in het informatieblad L33 Lucht ‘Oplosmiddelenbesluit’ van
InfoMil, welke echter zoveel mogelijk met experimenten en met metingen op de werkvloer wordt geverifieerd. De gegevens hebben betrekking op de in Nederland gevestigde bedrijven van

Roto Smeets Group.

Bij de presentatie gaan de gegevens van de Roto Smeets Group over 2011 steeds vergezeld van die over vier voorgaande jaren. Gegevens over verschillende jaren laten zich niet zonder meer
vergelijken. Veranderingen in het productievolume zijn immers van invloed op input en output. Voor een vergelijking zijn de absolute gegevens over verbruik en emissies daarom steeds omgerekend
naar cijfers per ton papier die door de persen is gegaan.

INPUT

Voor bijna alle verbruikgegevens is een relatief positieve tendens waarneembaar.

ENERGY

Energieverbruik Roto Smeets Group (in gigajoule/ton papierinput) 2007-2011

Bewegingen op de grondstoffen en energiemarkt hebben een direct effect op de marges binnen de industrie. Hogere kosten voor grondstoffen en energie leiden tot hogere exploitatiekosten, die
vaak in deze markt met zijn hoge prijsdruk niet volledig kunnen worden doorgegeven aan klanten. Aangezien hernieuwbare energie nog niet gebruikelijk is binnen de industrie in Europa (behalve
binnen de papierindustrie), is de prijs is nog steeds hoog. Roto Smeets Group maakt daarom gebruik van een mix van ‘grijze‘ en ‘blauwe’ energie. Grijs voor de normale basisbehoefte aan energie
en ‘blauw’ door hernieuwbare energiebron certificaten (REC’s) voor specifieke productieprocessen.

Het energieverbruik omvat het totaalverbruik aan elektriciteit, gas en stadsverwarming. Voor 2012
gaat Roto Smeets Group onderzoeken of groene energie inmiddels kostentechnisch als alternatief kan worden gezien.

Het gasverbruik is over 2011 fors gedaald met 17,7%. Dit is, voor zover gas wordt gebruikt voor ruimteverwarming, veroorzaakt door de relatief zachte winter. Daarnaast werkt de aanschaf in 2010 van zuinigere, regeneratieve naverbranders bij de offsetbedrijven ook in 2011 nog door.
Tevens heeft het afzeven en vernieuwen van het koolbed van de tolueenterugwininstallatie positief bijgedragen aan een lager energieverbruik.
In 2011 zijn op basis van energiebesparingsplannen meerdere initiatieven ondernomen om het electriciteitsverbruik te minderen. Dit is onder meer gerealiseerd door het regeltechnisch optimaliseren
van installaties. Het elektra verbruik is gedaald met 4 % ten opzichte van 2010.

WATER

Waterverbruik Roto Smeets Group (in m3/ton papierinput) 2007- 2011

Het waterverbruik per ton papierinput is in 2011 ten opzichte van 2010 met 13,4% afgenomen. Dit is onder meer gerealiseerd door een verbeterde waterprocesbeheersing in de koelcentrale van

Roto Smeets Weert.
Bij de diepdrukbedrijven is de inname van water voor de koeltorens en stoomketels ten behoeve van de tolueenterugwinning verlaagd.

Hulpstoffen en processtoffen
Naast grondstoffen – in hoofdzaak papier en inkt – onderscheidt Roto Smeets Group de categorieën hulpstoffen en processtoffen.

Hulpstoffen
Bij hulpstoffen gaat het om stoffen als hechtmiddelen, bijvoorbeeld draad en lijm, plakmiddelen, en om de verpakkingsmaterialen die grofweg 90% van het totaalgewicht bepalen van de hulpstoffen die
bij Roto Smeets Group gebruikt worden. In 2011 is het hulpstoffenverbruik per ton papierinput ten opzichte van 2010 met circa 11% gedaald. Verbeteringen in de verpakkingsstraat en nauwer

samenwerken met klanten in het zoeken naar besparende oplossingen of minder milieubelastende oplossingen zoals biofolies, hebben uiteindelijk een lager verbruik van verpakkingsmaterialen
als dozen, folie en bundelband tot gevolg gehad.

Hulpstoffenverbruik Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput) 2007-2011

Processtoffen
Bij processtoffen gaat het onder meer om chemicaliën (grofweg een derde van het totaalgewicht), platen en daarvoor gebruikte plaatontwikkelaar, poetsdoeken, reinigingsmiddelen en wegwerpverpakkingen van aangeleverde producten.
Het verbruik van processtoffen in 2011 is licht gestegen ten opzichte van 2010. Dit is met name toe te schrijven aan Roto Smeets Deventer die ten aanzien van processtoffen meer proces
chemicaliën (+10%) en poetsdoeken (+11%) heeft ingezet. De chemicaliën worden met name ingezet voor de secundaire installaties, waaronder de osmose installatie en de stoomketels
(ketelwater). De poetsdoeken zijn noodzakelijk bij het dagelijks en groot onderhoud van het machinepark. In het algemeen geldt dat het processtoffenverbruik ook sterk‘van buitenaf’ wordt beïnvloed door het orderpakket en -profiel (kleurgebruik, kleurwisseling, oplage, papiersoorten enzovoort), omdat deze het aantal offsetplaten en de benodigde hoeveelheid
reinigingsmiddelen bepalen. Roto Smeets Group-bedrijven hebben los daarvan in de eigen procesvoering steeds aangestuurd op een minimaal gebruik van deze stoffen. Met name het gebruik van K2 schoonmaakmiddelen bij de offsetbedrijven is inmiddels sterk gereduceerd en het gebruik van IPA is in de afgelopen 10 jaar met 65% afgenomen.
Bij de diepdruk bedrijven zijn ze bij Roto Smeets Etten gestart om in het prepress proces geen tolueen meer te gebruiken maar Biosol G, een ecologisch verantwoorde industriële reiniger/ontvetter
op basis van een puur-natuur-oplosmiddel die volledig biologisch afbreekbaar is.

Verbruik processtoffen Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput) 2007-2011

Output

Emissies naar water

Hemelwater, dat van gebouwen en verharde terreinen het riool instroomt, is in principe schoon. Net als het koelwater, komt het niet met het productieproces in aanraking en blijft dan ook vrij
van de in het proces gebruikte stoffen. Het meest van belang is het huishoudelijk en procesmatig verontreinigd afvalwater van de Roto Smeets Group-bedrijven. Afvalwater krijgt in alle bedrijven
ook aandacht als onderdeel van een voortdurende inspanning ter verbetering van het productieproces. Al het afvalwater dat bedrijven op het riool lozen ondergaat nog een eindzuivering in
een rioolwaterzuiveringsinstallatie waarmee ze kunnen voldoen aan de vergunningnormen voor de kwaliteit van dit afvalwater. Ten opzichte van 2010 is de emissie naar water licht toegenomen
door onder meer de installatie van een nieuwe luchtbevochtigingsinstallatie bij Roto Smeets GrafiServices Eindhoven.

Emissies naar water (in kg/ton papierinput) bij Roto Smeets Group 2007-2011

Emissies naar lucht
Ongeveer 7% van het totaalgewicht geëmitteerde vluchtige organische stoffen (VOS) wordt bepaald door isopropylalcohol (IPA) dat in de offset wordt gebruikt. Het verbruik aan IPA is al jaren aan
het afnemen door met lagere doseerinstellingen te werken en door met alcoholvrije persen te gaan werken. Dit heeft in een enorme reductie in vluchtige stoffen geresulteerd. De emissie van IPA is in
de afgelopen 10 jaar met 65% afgenomen.

Emissies Vluchtige Organische Stoffen naar lucht (in kg/ton papierinput) bij

Roto Smeets Group 2007-2011

Voorts gaat het bij VOS onder meer om vluchtige stoffen uit andere vochtwatertoevoegingen en uit reinigingsmiddelen, en (in de diepdruk) om tolueen uit drukinkt. Tolueen is een oplosmiddel
voor de inkten dat gedeeltelijk vrij komt tijdens het drukproces.
Deze tolueenhoudende lucht (79% van de VOS emissie), wordt bij de persen afgezogen en naar de tolueenterugwininstallaties geleid. Het rendement van deze tolueenterugwininstallaties ligt op circa
99%. Per saldo wordt er zoveel tolueen teruggewonnen dat, naast een deel dat voor intern gebruik ingezet wordt, een aanzienlijke hoeveelheid tolueen terug verkocht wordt aan leveranciers. De
absolute emissie is ten opzichte van 2010 met 1% gedaald.

Toekomst
Blijvende minimale dosering, meer alcoholvrij drukken of het gebruik van andersoortige vochtwatertoevoegingen blijven de belangrijkste sporen om de IPA- emissies in de toekomst nog verder terug te dringen. Bij de Roto Smeets Group-diepdrukbedrijven liggen de mogelijkheden om de tolueenemissie structureel te bestrijden vooral in de inzet van hoog gepigmenteerde inkten en
in uitbreiding van concentratie-afhankelijke luchtafzuiging aan de pers. Hiertoe behoort ook de geslaagde test bij Roto Smeets Etten waar ze in het prepress proces geen tolueen meer gebruiken maar Biosol G, een ecologisch verantwoorde industriële reiniger/ontvetter op basis van een puur-natuur-oplosmiddel die volledig biologisch afbreekbaar is.

Aandacht voor emissie vanuit het product
Als het drukwerk eenmaal gereed is, kan het product op zich ook nog voor een VOS-emissie zorgen. Zo bevat de diepdrukinkt nog tolueen dat daar geleidelijk uit vrijkomt. Dit gebeurt in het
bedrijf, waar het drukwerk klaarstaat voor transport, tijdens het vervoer of nog verderop in de keten. Binnen Roto Smeets Group krijgt die emissie aandacht door met inktrecepturen het moment
van vrijkomen zo te beïnvloeden dat zoveel mogelijk tolueen al tijdens het productieproces loskomt en kan worden opgevangen, of door het drukwerk door een autoclaaf te voeren. Een autoclaaf is
een afgesloten ruimte waar door middel van een sterke onderdruk wordt bereikt dat het drukwerk geforceerd tolueen afgeeft. Deze extra stap levert herbruikbaar tolueen op en voorkomt dus dat
dit tolueen in de keten ‘verdwijnt’. Het tolueengehalte in het drukwerk voldoet zo ook aan de strenge eisen die sommige (met name Scandinavische landen) op dit gebied stellen.

Afvalstoffen
Al het afval van Roto Smeets Group wordt gescheiden en opgehaald door een erkend bedrijf dat gespecialiseerd is in duurzaam afvalmanagement. Afvalmanagement gaat verder dan het inzamelen van afval, de verwerking en/of recycling van alle soorten afval. Het gaat ook om de vermindering ervan en verlaging van afvalkosten. Dat wordt gedaan door betere scheiding aan de bron,
door optimalisatie van verwerkingsprocessen en door recycling. Door afvalstoffen opnieuw in de productieketen te brengen wordt uitputting van grondstoffen tegen gegaan en wordt de uitstoot van
CO2 gereduceerd. Samenwerking met dit bedrijf komt voort uit de keuze voor duurzame optimale verwerkingsmethodes, transport, opslagmogelijkheden en het reduceren van risico’s. Door ook
gevaarlijk afval op deze manier duurzaam in te zamelen en te bewerken tot ongevaarlijke reststoffen en waardevolle grondstoffen wil Roto Smeets Group het effect en risico’s verminderen voor
mens en milieu.

Recyclebare afvalstoffen

Recyclebare afvalstoffen Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput)

Recyclebare afvalstoffen bestaan grotendeels uit papier, karton en folie. De hoeveelheid recyclebaar afval per ton papierinput is in 2011 lager uitgekomen dan in 2010. Dit is onder meer veroorzaakt
door met name een verminderde afvoer van oud ijzer, koper en metaal (-24%) en door een betere scheiding van restafvalstromen.

Bedrijfsafval algemeen

Bedrijfsafval algemeen Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput)

In 2011 is de hoeveelheid ‘bedrijfsafval algemeen’ per ton papierinput ten opzichte van 2010 gestegen. Dit is onder meer veroorzaakt door diverse opruimacties en verbouwingen bij Roto
Smeets Etten en Deventeren het daarbij vrijgekomen bouw- en sloopafval. Tevens is de toename bij Roto Smeets Weert ontstaan door uitbreiding van de bedrijfstijd en een gewijzigde meetmethode
van de rolcontainers.

Gevaarlijk afval

Gevaarlijk afval Roto Smeets Group (in kg/ton papierinput)

De hoeveelheid gevaarlijk afval is in 2011 in aantal kg/ton papier ten opzichte van 2010 licht gedaald. Dit is onder meer veroorzaakt door het feit dat in 2011 geen actief kool is afgevoerd terwijl dat
ik 2010 wel is gebeurd in verband met het verzadigd raken van de tolueenterugwinningsinstallatie. Daarnaast hebben verbeteracties er toe geleid dat met name enkele, voorheen als gevaarlijk afval
beschouwde afvalstromen, nu als bedrijfsafval worden afgevoerd. Met name filters met inktresten en handschoenen vallen nu buiten de gevaarlijke afvalstromen.

meer informatie contact: emily.knegtel@rotosmeets.com